Brand 23 maart 2003 Brandweer Haarlem Link naar Verzamelde Persberichten In Haarlems Dagblad gepubliceerde berichten. Fotoreportage brand Collectie verzamelde en ingezonden beeldmateriaal Onderzoeksrapport Openbaar rapport van de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid onderdeel van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koningkrijkrelaties - Pdf 1,4 MB Multimediapresentatie De multimediapresentatie geeft een compacte weergave van de bevindingen en analyse van het onderzoek door de IOOV. Deze presentatie bevat originele beeld en geluidsfragmenten en animaties en is ontwikkeld in opdracht van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koningkrijksrelaties, de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid. Met toestemming overgenomen. - Zip 107 MB Op 23 maart 2003 is de Koningkerk door brand volledig verwoest. Bij deze brand komen 3 brandweermannen en een omstander om het leven. Chronologisch verslag van de ramp door de plaatsvervangend districtsleider van de politie op maandag 24 maart tijdens de bijeenkomst voor de betrokkenen: Zondag 23 maart 2003 21.05 De brand in de Koningkerk wordt gemeld bij de meldkamer van de brandweer. 21.28 Alle opgeroepen hulpdiensten zijn ter plaatse, waaronder van de brandweer een ladderwagen en een tankauto, al snel arriveert een tweede bluswagen. De brand wordt van middelgrote brand opgeschaald tot grote brand, er zijn in totaal drie ladderwagens en zes andere blusvoertuigen ter plaatse. 21.46 Zes woningen in de directe omgeving van de kerk worden ontruimd. In de loop van de nacht worden nog 35 woningen ontruimd. 22.10 Het dak van de kerk stort in. 22.15 De gevel van de kerk stort in. 22.55 Burgemeester Pop van Haarlem wordt geinformeerd over de ramp. 23.15 Het bluswerk van het aanwezige team wordt overgenomen door andere corpsen in verband met het feit dat er brandweerlieden zijn omgekomen. De technische recherche en de districtsrecherche worden in kennis gesteld. 23.50 De evacuees worden overgebracht naar een hotel in Haarlem-Zuid. Maandag 24 maart 2003 02.00 Burgemeester Pop geeft de eerste persconferentie. 10.00 Er vindt overleg plaats tussen de politie, de brandweer en bouw- en  woningtoezicht. 11.30 Er wordt melding gemaakt van de vondst van asbest in de tuin van een woning aan de Kloppersingel. 14.15 De pers wordt op het rampterrein toegelaten. 15.00 Er vindt overleg plaats tussen de politie en het Openbaar Ministerie. Er wordt besloten tot een ‘teamgrootschalig optreden’, een team van 20 mensen zal de toedracht van de brand onderzoeken. Dat er sprake zou zijn van brandstichting is nog niet te bevestigen. Burgemeester Pop geeft de tweede persconferentie. 18.00 Het buurt- en passantenonderzoek is gestart. Dit onderzoek zal tot vrijdag duren en wordt gedaan door de technische recherche, de inspectie van de  brandweer en de arbeidsinspectie. Het terrein wordt permanent bewaakt. Het puin zal in gedeeltes worden onderzocht en afgevoerd. Verzamelde persberichten nav brand: Fatale brand valt niemand te verwijten HAARLEM - donderdag, 25 september 2003. De dood van drie brandweermannen tijdens de grote brand die eind maart de Koningkerk aan de Haarlemse Kloppersingel verwoestte, valt niemand te verwijten. Dat concludeert commandant Brons van de brandweer Haaglanden, die het drama in opdracht van de gemeente Haarlem onderzocht. Het rapport legt een aantal problemen bloot in het functioneren van brandweer. Brandweervrijwilligers Van Kooten, Knipper en Hannenberg zijn tijdens de kerkbrand op 23 maart bedolven onder een muur. Zij waren bezig een slang aan te koppelen, omdat achter de kerk behoefte was aan bluswater. Dat ze riskant werk deden, was duidelijk. Een medewerker van bouw- en woningtoezicht waarschuwde de brandweer voor instortingsgevaar. Er was echter geen andere manier om water aan de achterkant van de kerk te krijgen, stelt Brons. Bovendien werden de blussers verrast door een 'hels, bijna wit vuur'. Toen stortte het dak in en viel de muur in zijn geheel om. Daar had niemand op gerekend. Brons beschrijft een chaotische toestand, terug te voeren op gebreken in de organisatie. Er was één centralist in de meldkamer, die niet steeds bereikbaar was. Bevelvoerders hadden daardoor geen overzicht. Vrijwillige brandweerlieden die geen dienst hadden, schoten te hulp. Ze werden door niemand aangestuurd, wat grote risico's inhoudt. Dat gold overigens niet voor de omgekomen vrijwilligers. Volgens Brons heerst bij de brandweer een eilandencultuur. Preventiepersoneel heeft nauwelijks contact met collega's die blussen, zodat waardevolle informatie niet wordt gedeeld. Professionele en vrijwillige brandweermannen hebben elk hun eigen wereldje met eigen regels. Dat komt het onderlinge vertrouwen niet ten goede. Procedures zijn te weinig bekend bij het personeel. Verder laat de samenwerking met andere hulpverleners te wensen over. De politie zette bijvoorbeeld de omgeving niet tijdig af, waardoor brandweerwagens de kerk niet konden bereiken. Ook wordt er te weinig 'realistisch' geoefend, stelt Brons. Brandweercommandant De Bruin is blij met het rapport: ,,Het belangrijkste is dat we ons zelf en de omgekomen collega's geen verwijten hoeven te maken''. Hij is het eens met Brons' analyse. ,,Toen ik hier tien maanden geleden kwam, heb ik de organisatie doorgelicht. Dit rapport bevestigt mijn bevindingen. We werken hard aan verbeteringen. Die zijn voor een deel al gerealiseerd.'' [bron: Haarlems Dagblad] Nieuwe kerk op locatie Koningkerk HAARLEM - dinsdag, 15-07-2003 De afgebrande Koningkerk aan de Kloppersingel wordt vervangen door een nieuw kerkgebouw. Het bestuur van de kerk heeft een architect aan het werk gezet, die een ruwe schets van de nieuwbouw heeft gemaakt. De gemeente heeft daar 'gematigd positief' op geregeerd, zegt dominee G. van Klaveren, lid van het kerkbestuur. De wijkraad wil graag een nieuwe kerk hebben op de Kloppersingel. Het kerkbestuur ook. ,,We hebben aan andere locaties gedacht, maar bouwgrond is schaars in Haarlem. De grond aan de Kloppersingel is van ons. Daarom hebben we besloten daar weer een kerk te bouwen'', zegt dominee Van Klaveren. Het kerkbestuur streeft ernaar de nieuwe kerk enigszins in de stijl van de oude Koningkerk te bouwen. ,,Helemaal lukt dat nooit'', zegt Van Klaveren. ,,Dat zou vele miljoenen kosten. Maar we blijven binnen de oude funderingen en mogen ook de bouwhoogte van de oude kerk niet overschrijden. De hoge kap van de kerk was eigenlijk een bak met lucht. Nu moeten we economischer bouwen. Maar we hopen wel dezelfde lijnen in het ontwerp terug te zien. De toren bijvoorbeeld was voor de buurt een markant punt. Je ziet wel moderne kerken met een vierkante toren of zoiets. Zo wordt onze kerk dus niet.'' De architect heeft tot nu toe slechts een zeer voorlopige schets gemaakt, als houvast voor de gesprekken met wijkraad en gemeente. ,,Hij gaat nu grofweg de prijs berekenen. Het kerkbestuur moet vervolgens beslissen of we dat kunnen betalen. Op 22 augustus praten we dan verder met de gemeente Haarlem. Hopelijk krijgen we dan komend najaar een bouwvergunning.'' De kerk zal, net als de oude, gecombineerd worden met een kosterswoning. Waar die precies moet komen, is nog niet duidelijk. ,,Het meest logisch zou zijn als die weer in de Zocherstraat komt'', zegt Van Klaveren. [bron: Haarlems Dagblad] Kerkbrand had een 'technische' oorzaak HAARLEM - dinsdag, 08 april 2003 De technische recherche onderzoekt nog hoe de brand precies is ontstaan. In ieder geval is bekend dat de brand is begonnen onder de vloer van de kerkzaal, in de kruipruimte. Daar heeft het vuur enige tijd gewoed, voordat het bovengronds zichtbaar werd. Vervolgens hebben de vlammen zich volgens de politie zeer snel verspreid. De koster van de kerk waarschuwde de brandweer de bewuste zondagavond, 23 maart, om vijf over negen. Om kwart over tien stortte de hoge gevel van de kerk in, wat het leven kostte aan drie brandweermannen. Koster Richard Koster sprak meteen het vermoeden uit dat de brand was aangestoken. Even nadat hij alarm had geslagen, had hij gezien dat een ruitje in de deur van de kerk aan de Kloppersingel was ingeslagen. Volgens een politiewoordvoerder zijn aanwijzingen zoals deze uitgebreid onderzocht. De politie heeft buurtbewoners ondervraagd tijdens een buurtonderzoek; de technische recherche zocht in de puinhopen van de kerk naar sporen van brandstichting. Daarbij werd gebruik gemaakt van een speciale politiehond, die naar benzine en andere brandstoffen speurde die door een brandstichter kunnen zijn gebruikt. Dat er geen aanwijzingen voor brandstichting zijn aangetroffen, maakt het volgens de zegsman 'zeer onwaarschijnlijk' dat de brand is aangestoken. Onderzoeken naar de handelwijze van de brandweer lopen nog. Die worden uitgevoerd door de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid en de Arbeidsinspectie. Het kan nog wel maanden duren voordat de uitslag bekend wordt. De Haarlemse brandweer komt naar verwachting zelf eerder met een evaluatie van de Koningkerkbrand. [bron: Haarlems Dagblad] Geen plannen voor complexe gebouwen HAARLEM - zaterdag, 05 april 2003 Om bij een brandmelding snel te kunnen overzien wat hen te wachten staat, maken brandweerkorpsen bereikbaarheidskaarten en aanvalsplannen. De bereikbaarheidskaart beschrijft waar het pand ligt, waar de ingang zit en waar brandweerwagens kunnen staan. Een aanvalsplan is veel uitgebreider; het bevat bijvoorbeeld uitgebreide plattegronden en bijzonderheden over de constructie van het gebouw of de aanwezigheid van gevaarlijke stoffen. Ook staat erin hoe om te gaan met de risico's die het gebouw oplevert. Haarlem heeft ruim 195 bereikbaarheidskaarten, maar geen enkel aanvalsplan. ,,Wij zouden ongeveer honderd aanvalsplannen willen hebben, daar is al jaren behoefte aan'', zegt hoofd preventie en preparatie S. Paauwe. ,,Maar we hebben geen mensen om ze te maken. Zelfs niet voor alle panden met brandbare en explosieve stoffen.'' Voor echt gevaarlijke chemische bedrijven zijn rampenplannen gemaakt. Voor panden die bij brand niet gevaarlijk zijn voor de omgeving, maar wel voor de brandweer, is echter niets geregeld. Daar zou Paauwe aanvalsplannen voor willen hebben, net als voor gebouwen vol mensen die zichzelf niet kunnen redden. De brandweer komt daar echter niet aan toe omdat de wet eist dat elk openbaar gebouw een gebruiksvergunning krijgt, die voorzieningen als nooduitgangen regelt. De controle daarvan slokt alle mankracht op. Bovendien heeft de brandweer al lang een vacature voor een preparatie-officier. Kerkgebouwen staan dan ook niet op de prioriteitenlijst als het om aanvalsplannen gaat, hoewel onlangs drie brandweermannen om het leven kwamen bij de brand in de Koningkerk. Aanvalsplannen zijn niet wettelijk verplicht, maar het Nederlands Instituut van Brandweerzorg en Rampenbestrijding vindt wel dat ze nodig zijn. Nu kan de Haarlemse brandweer onderweg naar de brand slechts een beroep doen op de kennis die toevallig van het pand aanwezig is bij de uitrukploeg. [bron: Haarlems Dagblad] Alles kan op plek Koningkerk HAARLEM - vrijdag, 04 april 2003 Het bestemmingsplan voor de Patrimoniumbuurt dateert uit 1935. Op de kaart staan de rooilijnen van de huizen aangegeven en is de bestemming 'wonen' vermeld. Maar waar de kerk heeft gestaan, vertoont de kaart een blinde vlek. Elke aanduiding ontbreekt. In zo'n geval is op het stuk grond de algemene Haarlemse bouwverordening van toepassing. En die is heel simpel; geen beperkingen ten aanzien van het gebruik en een maximale bouwhoogte van vijftien meter. Voor de eigenaar van de grond, het bestuur van de Evangelische Gemeente Zuiderkapel, schept dat ongekende mogelijkheden. Bovendien mag het kerkbestuur - volgens de zogenoemde overgangsbepaling - terugbouwen wat er stond. En aangezien de Koningkerk ruim twintig meter hoog was, kan op die wijze de maximale bouwhoogte in de Haarlemse bouwverordening worden omzeild. Met bestemmingsplannen kan de overheid voorkomen dat een woonwijk wordt opgezadeld met ongewenste ontwikkelingen. Om maar wat te noemen: een kleine chemische fabriek. Een gemeentewoordvoerder: ,,In principe is inderdaad alles mogelijk, maar je moet je fantasie niet te veel de vrije loop geven. Er zijn immers nog meer wetten van kracht in Haarlem, zoals de milieuwetgeving.'' In de Patrimoniumbuurt wordt inmiddels met zorg gekeken naar de toekomstige ontwikkelingen in het hart van de wijk. Bewoner J. Dekkers van de Kloppersingel heeft er deze week per brief bij de gemeenteraad op aangedrongen, dat het stadsbestuur zo snel mogelijk een adequate planologische bescherming biedt voor de open gevallen plek. [bron: Haarlems Dagblad] Haarlem-Noord loopt uit voor afscheid brandweerman HAARLEM - zaterdag, 29 maart 2003 Na de herdenkingsbijeenkomsten voor zijn collega's, vrijdag en zaterdag in de Grote Kerk, werd de rouwdienst voor Ben Hannenberg in de Adelbertuskerk gehouden. Op het kruispunt van de Rijksstraatweg en de Zaanenlaan kwamen veel mensen kijken naar de ceremonie rond aankomst en vertrek van de rouwstoet. De afscheidsdienst voor Douwe van Kooten in de Grote Kerk trok zaterdag zo veel belangstellenden, dat zo'n honderd mensen moesten uitwijken naar de Toneelschuur om de gebeurtenissen op het videoscherm te volgen. Brandweercommandant De Bruin beschreef in de kerk de verbijstering die volgde op de dood van de drie vrijwillige brandweermannen. Burgemeester Pop uitte zijn respect voor Van Kootens zoons Nick en Dave, die het drama van nabij meemaakten. Douwe van Kooten - onlangs onderscheiden voor 25 jaar brandweerwerk - was een stuwende kracht, zei De Bruin. ,,Hij was als bevelvoerder en teamleider heel actief, een man met passie voor de brandweer.'' De drie mannen hadden niet alleen bij de brandweer, maar ook thuis een centrale rol. Een familielid van Douwe van Kooten vertelde: ,,Bij narigheid was jij vaak de boodschapper. Want al gauw werd gezegd: haal Douwe maar, die regelt het wel''. Terwijl Douwe van Kooten via zijn bedrijf in de Waarderpolder naar de algemene begraafplaats aan de Vergierdeweg werd gebracht, begon in Haarlem-Noord de dienst voor Ben Hannenberg. Het kruispunt stond vol mensen toen de kist, begeleid door een erewacht van de brandweer, naar binnen werd gedragen. Omdat de Adelbertuskerk te klein was, waren luidsprekers neergezet in het Zaanenpark. Tientallen belangstellenden, onder wie veel brandweermensen, schaarden zich op en rond het kunstwerk in het parkje om de dienst te volgen. Voorbijgangers bleven staan of namen plaats op rioolbuizen die binnenkort onder de Orionweg worden gelegd. Zwijgend luisterden ze naar de woorden van voorganger Van Wijk, en stonden op als de kerkbezoekers verzocht werden om op te staan. Van Wijk noemde Hannenberg een man van weinig woorden, die zijn betrokkenheid liever in daden omzette. Hij vierde begin maart zijn twaalfeneenhalf-jarig jubileum als elektrotechnicus bij staalbedrijf Corus en hoopte de 25 jaar daar vol te kunnen maken. Over twee maanden zou hij twintig jaar bij de brandweer zijn. ,,Het is wrang om te weten dat hij erover dacht om dan te stoppen'', zei commandant De Bruin. Hannenberg was lid van het bedrijfsopvangteam, dat ingezet wordt als het korps een groot drama treft. De Bruin: ,,Tijdens zijn opleiding zei hij: ik hoop dat ik nooit voor jullie moet worden ingezet.'' Nu maakt het team overuren om collega's te helpen bij het verwerken van zijn dood en die van zijn collega's. Langs de route naar begraafplaats Sint Jozef aan de Vergierdeweg stonden veel mensen. Een vrouw applaudisseerde toen de stoet voorbijkwam. Automobilisten die moesten wachten op de Spaarndamseweg, stapten uit. Veel vlaggen hingen halfstok. Burgemeester Snoeck van Bloemendaal woonde de dienst voor Douwe van Kooten bij, commissaris van de koningin Borghouts bezocht de Adelbertuskerk. De drie overleden brandweermannen waren dan ook sieraden voor het korps, zei burgemeester Pop. ,,Zij verdienen niet alleen vandaag korpseer, maar blijvend.'' [bron: Haarlems Dagblad] Weer veel belangstelling voor rouwdienst brandweer HAARLEM - zaterdag, 29 maart 2003 De 48-jarige D. van Kooten is zaterdag begraven op de Algemene Begraafplaats in Haarlem-Noord na een herdenkingsbijeenkomst in de Grote Kerk. Bij die bijeenkomst waren ongeveer 1500 mensen aanwezig, onder wie brandweermensen uit Osnabrück, de Duitse zustergemeente van Haarlem. Verder waren er brandweermensen uit heel Nederland. ,,Het is erg onwerkelijk'', zei een brandweerman die het oudste slachtoffer persoonlijk heeft gekend. ,,Je weet dat er risico's zitten aan dit werk, maar je houdt er geen rekening mee dat het ook jezelf kan overkomen.'' Burgemeester J. Pop van Haarlem zei dat het Haarlemse brandweerkorps drie zeer ervaren brandweermensen heeft verloren. D. van Kooten was al 25 jaar vrijwilliger, zijn collega B. Hannenberg 20 jaar. De laatste zou vermoedelijk in mei als vrijwilliger zijn gestopt. Als laatste werd de 47-jarige Hannenberg begraven op de rooms-katholieke begraafplaats St. Jozef in Haarlem-Noord, na een rouwdienst in de Adelbertuskerk. Bij die dienst was ook de Noord-Hollandse commissaris van de koningin H. Borghouts aanwezig. De kerk bood niet voldoende plaatsen aan alle belangstellenden, zodat een groep brandweermensen de dienst via luidsprekers in een nabijgelegen park moest volgen. [bron: Haarlems Dagblad] Ruim 1700 bezoekers bij begrafenis HAARLEM - vrijdag, 28 maart 2003 De brandweer schat dat zo'n zeventienhonderd mensen de afscheidsdienst voor Renz Knipper (45) in de Grote Kerk bijwoonden. Honderden mensen gingen daarna nog mee naar de begraafplaats aan de Bloemendaalse Bergweg. Onder hen waren brandweermannen uit heel Nederland en ook uit Osnabrück, Haarlems Duitse zusterstad. Het ministerie van Binnenlandse Zaken had directeur brandweer en rampenbestrijding Van Strien uitgezonden. De stille menigte nam afscheid van een warme, eigenzinnige man. Een gangmaker, die van het leven genoot en wars was van regels en hiërarchie. ,,Hij was toonaangevend. Je kon hem niet over het hoofd zien, en dat deed ook niemand'', zei commandant De Bruin over de hoofdbrandwacht van de vrijwillige brandweer. ,,Het is niet te bevatten dat zo'n prachtig mens van ons is heengegaan.'' Collega's van uitkeringsinstelling UWV, waar Knipper zijn brood verdiende, schetsten het portret van 'een ongelikte beer met een hoog knuffelgehalte'. Als chef stond hij voor zijn mensen. ,,Ging er wat mis, dan greep hij in. Of hij daar nou over ging of niet'', vertelde een collega. ,,Niks diplomatie - recht voor zijn raap. Hij was altijd zichzelf.'' Op het werk sprak hij veel over de brandweer, vooral als de jaarlijkse keuring eraan kwam en de bourgondisch ingestelde man vreesde afgekeurd te worden wegens overgewicht. Broer Ronald Knipper begreep die fascinatie voor het brandweerwereldje niet zo goed. ,,Zo'n aparte mannenwereld, ik kon me niet voorstellen dat je daar zoveel tijd in stak'', sprak hij zijn broer toe. ,,Maar nu begrijp ik het wel. De steun die wij ondervinden van de brandweer is overweldigend. Ze helpen ons met alles, tonen hun verdriet, troosten. Het is net familie. Dat juist het brandweerwerk jou noodlottig is geworden, is misschien ònze redding.'' In de kerk heerste een stille, serene sfeer, die werd versterkt door het bijzondere ritueel van een begrafenis met korpseer: de lange stoet witgehandschoende brandweermannen die de bloemen de kerk inbracht, gevolgd door een groepje van zeven man dat met korte, synchrone stapjes de kist naar zijn plaats voor het spreekgestoelte bracht. Onderweg naar de begraafplaats in Bloemendaal hing hier en daar een vlag halfstok. Voor de brandweerkazerne aan de Zijlweg stond een rij brandweermannen in de houding om de overleden collega een laatste groet te brengen. Aangekomen op de Bergweg liep de stoet zwijgend naar het graf. De kistdragers van de brandweer brachten Knipper naar zijn laatste rustplaats en hielden de wacht bij de kist, terwijl de familie op stoelen naast het graf plaatsnam en de gasten afscheid namen. Ook bij de begrafenissen van zaterdag worden veel belangstellenden verwacht. ,,Ik hou het op deze bijeenkomst'', zei de aangeslagen brandweerman Schaap uit de Zaanstreek na afloop. ,,Ik heb hetzelfde meegemaakt als deze mannen - ik ben ook bedolven door een muur. Alleen, ik heb het overleefd.'' Hij stond een flink eind bij het pand vandaan, net als de drie Haarlemse collega's. Toch viel de muur bovenop hem. ,,Of een muur in gaat storten en hoe hij dan valt, is bijna niet in te schatten.'' Schaap begint nog te trillen als hij erover praat, ook al is het twaalf jaar geleden. De Haarlemse brandweer moet nog beginnen met het verwerken van het drama. Een lid van de Haarlemse jeugdbrandweer heeft twee dagen lang bij de ruïne van de Koningkerk gezeten. Maar er zijn ook mensen die nauwelijks beseffen wat er is gebeurd. ,,Nu leven we nog in een roes'', zegt Van Oosterwijk van het bedrijfsopvangteam. ,,Waar ik me zorgen over maak, is the day after. Als straks de pieper weer gaat, hoe reageren we dan?'' [bron: Haarlems Dagblad] Massaal afscheid van een Haarlemse brandweerheld HAARLEM -vrijdag, 28 maart 2003 In afwachting van de rouwstoet, vormden brandweerlieden vanochtend een erewacht bij de noordingang van de kerk aan de Oude Riviervismarkt. Zij hadden tot taak behalve de lijkkist ook de honderden bloemstukken naar binnen te dragen. Brandweerrode lakanthuriums, witte lelies en opvallend veel rozen. De mannen waren gestoken in uniform en droegen witte handschoenen. Het publiek op de Grote Markt sloeg de aankomst van de rouwstoet zwijgend gade. Vlak na aankomst van burgemeester Pop, gestoken in grijs pak met ambtsketen, arriveerde de motorescorte van de politie, gevolgd door een lange stoet zwarte rouwwagens. Zo'n veertig brandweerlieden hadden ruim tien minuten werk om de vele bloemstukken naar binnen te dragen. Vervolgens droegen ze de kist, gedrapeerd met de rood-witte vlag met geel korpsembleem op de schouders naar binnen. De voorbereidingen voor de samenkomst in de Grote Kerk begonnen vanmorgen al vroeg. Een omvangrijk kunstwerk getiteld 'Apocalyps' van kunstenares Joos Clijsen, bestaande uit een serie loden kisten, moest uit de viering van de kerk worden verplaatst naar een zijbeuk. In het schip waren voor negenhonderd gasten stoelen geplaatst, de rest van de belangstellenden moest genoegen nemen met een staanplaats of uitwijken naar de foyer van de Toneelschuur. Enige tientallen mensen, onder wie de buurman van Renz Knipper, oud-politiecommissaris van Haarlem Wim Oosterhof, volgden hier de plechtigheid via het videoscherm. Een gospelkoor onder leiding van dirigente Edith Kastelijn uit Soest, op het laatste moment uitgenodigd, arriveerde rond negen uur om de dienst muzikaal te omlijsten. Haarlemmers die hun medeleven wilden betuigen of gewoon nieuwsgierig waren, verzamelden zich tegen elven op de Grote Markt. Onder hen ook oud-brandweerlieden, duidelijk geschokt door het tragische voorval. Een van hen, een 53-jarige Haarlemmer die na een hersenbloeding het vrijwilligerskorps moest verlaten: ,,Je staat er eigenlijk niet bij stil dat zoiets kan gebeuren.'' Zijn vrouw: ,,Hij heeft het 21 jaar gedaan. Maar bang ben ik nooit geweest.'' Een pas afgezwaaide brandweerman in vaste dienst, onderbrak zijn vakantie in Spanje toen hij het nieuws hoorde. ,,Ik hoef de kerk niet in, maar ik wil er wel bij zijn. Het zijn collega's van me geweest. Zoiets heb ik in de 33 jaar dat ik bij het korps zat, nooit meegemaakt. Maar je weet dat zoiets kan gebeuren. Beweren dat je nooit bang bent geweest, is grootspraak.'' [bron: Haarlems Dagblad] Toespraak burgemeester Pop 'Haarlem in hart getroffen' HAARLEM - vrijdag, 28 maart 2003 ,,Het was een zware nacht, afgelopen zondag, aan de Kloppersingel. Ik was erbij toen die nacht langzaam de contouren van het drama duidelijk werden. Eerst de twijfel over de vermissing, over het aantal, toen zachtjes de eerste namen. De ontzetting was af te lezen van de gezichten. Verbijstering over de harde realiteit van het brandweervak, die zo meedogenloos in Haarlem had toegeslagen. Later die nacht schoof ik even aan toen de ploegen in de kazerne in verslagenheid bij elkaar zaten. Tranen, armen om schouders, woorden, woede, machteloosheid, stilte...'' Na die nacht volgde een donkere week, zei de burgemeester. Maandagavond was er een eerste bijeenkomst met de nabestaanden, de collega's van de omgekomen brandweerlieden en andere hulpverleners. ,,Ik heb daar gezegd dat ik nog nooit zo iets ergs had meegemaakt, en dat ik er gewoon kapot van was, binnen in mijn hart. Maar in die donkere week begon er ook direct iets anders. Iets dat ook past bij de brandweer. Er ontstond een soort tegenbeweging in de vorm van gezamenlijk ontwikkelde steun en troost.'' Pop zei trots te zijn op de veerkracht van het brandweerkorps. ,,De vreselijke gebeurtenis van afgelopen zondag laat de grote kracht zien die de Haarlemse brandweer heeft. Een kracht die mede is opgebouwd door mannen als Renz Knipper.'' Pop omschreef Renz Knipper als een waardevolle persoonlijkheid en een bekwame en betrouwbare hoofdbrandweerwacht. Hij benadrukte het belang van solidariteit, kameraadschap en onderling vertrouwen binnen de brandweer. Daarbij speelt de personeelsvereniging een belangrijke rol. Knipper was als voorzitter van personeelsvereniging De Tien een bindende factor, zei Pop. [bron: Haarlems Dagblad] 'Begrafenis van collega zet je aan het denken' HAARLEM - vrijdag, 28 maart 2003 Amsterdamse brandweerlieden groeten hun collega's uit Zuid-Limburg alsof ze elkaar al jaren kennen. De onderlinge band tussen brandweerlieden is groot. Volgens vrijwilliger Jos Craenen (36) van de brandweer in Sittard is het 'niet meer dan logisch' om naar de begrafenis van een collega te gaan die is overleden in actieve dienst. ,,Zoiets die je gewoon. Ook al heb je elkaar niet persoonlijk gekend'', aldus Craenen. Vandaag is hij met vier collega's naar Haarlem gekomen, morgen zijn dat er 23 van zijn korps. De verbondenheid tussen brandweerlieden onderling verbaast ook Henk van der Linden (53) van de brandweer in Amsterdam. Hij coördineert de ontvangst van collega's op het parkeerterrein in de Waarderpolder. Er staan een kleine twintig brandweerwagens uit Wassenaar, Sittard, Alkmaar, Purmerend, Heemskerk, Amstelveen en Amsterdam. ,,Doordat je hetzelfde uniform draagt en hetzelfde werk doet is er toch een onderlinge band'', weet Van der Linden. Desondanks valt de opkomst van het aantal brandweerlieden tegen. Gezien het grote aantal bussen van Connexxion was er gerekend op enige honderden collega's uit heel Nederland, vanochtend omstreeks half elf waren het er ruim zestig. Van der Linden verwacht vooral zaterdag een grote opkomst. Volgens vrijwilliger Menno Lutten (26) van de brandweer Purmerend zet een begrafenis van een collega 'je aan het denken'. Zijn collega Jeroen Chrispijn (32) van de brandweer in Heemskerk kreeg na het horen van het slechte nieuws van zijn familie te horen 'Je stopt er maar mee'. Hoewel hij begrip heeft voor de reactie, peinst hij er niet over om met zijn werk te stoppen. Sterker nog, na het overlijden van hun drie collega's namen brandweerlieden uit Heemskerk zondagnacht werkzaamheden in Haarlem over. Chrispijn: ,,Je kiest bewust voor dit vak en kent de risico's.'' Voor vertrek naar de Grote Kerk zet hij zijn naam in het condoleanceregister. [bron: Haarlems Dagblad] Rond de 1500 mensen bij dienst voor brandweerman HAARLEM - vrijdag, 28 maart 2003 De Haarlemse burgemeester J. Pop sprak tijdens de dienst zijn waardering voor het getroffen brandweerkorps uit. ,,Dit verlies zal niet te herstellen zijn. Maar ik ben trots op de veerkracht van ons brandweerkorps en de troost en steun die daarmee geboden worden aan de nabestaanden.'' De burgemeester verwoordde de grote verslagenheid die in Haarlem heerst. ,,Ik was er zondag bij toen de omvang van het drama langzaam duidelijk werd. De ontzetting was af te lezen aan de gezichten. Verbijstering over de harde realiteit van het brandweervak die zo meedogeloos in Haarlem had toegeslagen.'' De dienst werd bijgewoond door leden van diverse Nederlandse brandweerkorpsen. Namens de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken was de directeur brandweer en rampenbestrijding, G. Van Strien, in de kerk aanwezig. Ook leden van de brandweer van de Duitse plaats Osnabrück, de zustergemeente van Haarlem, woonden de plechtigheid bij. Diverse bewoners van Haarlem gaven uiting aan hun verdriet door in d stad vlaggen halfstok te hangen. De Haarlemse brandweercommandant R. de Bruin vertelde dat hij de fatale gebeurtenissen van zondag nog maar nauwelijks kan bevatten. ,,Ontredderd sta ik voor u als commandant van een korps waarvan drie brendweerlieden zijn omgekomen. Vandaag zitten we verslagen bij elkaar. Nog steeds kunnen wij het niet geloven dat zo'n prachtig mens van ons is heengegaan.'' Knipper wordt vrijdagmiddag begraven in Bloemendaal. De twee andere brandweerlieden die zondag omkwamen, worden zaterdag begraven. [bron: Haarlems Dagblad] Koster krijgt na brand van alle kanten hulp Haarlem - donderdag, 27 maart 2003 Het Spaarne Ziekenhuis in Haarlem gaf het kostersechtpaar, dat een drie maanden oude baby heeft, een voorraad luiers. De Stichting Voedselhulp voor Kinderen uit Hoofddorp stortte een flink bedrag op de bankrekening van het kostersechtpaar. Ook de Evangelische gemeente, die de Koningkerk in eigendom had, laat zich niet onbetuigd. Eén van de gemeenteleden verschafte de koster en zijn gezin tijdelijk onderdak in een leegstaand huisje in Bennebroek. De koster: ,,Het is hartverwarmend. Ik durf bijna niet te zeggen wat ik mis, want dan krijg ik het van alle kanten in tienvoud aangeboden. Aan de ene kant maakt me dat blij, aan de andere kant voel ik me daarover schuldig. Want het verlies van die drie brandweermannen valt niet meer terug te draaien.'' [bron: Haarlems Dagblad] Collega's nemen werk over van Haarlemse brandweer Haarlem - donderdag, 27 maart 2003 De korpsen van Amsterdam en Zaanstreek hebben met ingang van donderdag personeel naar Haarlem gestuurd. Die mensen zullen de brandweerkazernes aan de Zijlweg en de Floris van Adrichemlaan tot zondagochtend bemannen, zodat de Haarlemse collega's alle tijd hebben om condoleancebezoeken afleggen en de begrafenissen bijwonen. De omgekomen brandweermannen worden vrijdag en zaterdag begraven. De brandweer verwacht enorme belangstelling van collega's uit het land. Hulpverleners (dus ook politiemensen en ambulancepersoneel) die de laatste eer willen bewijzen, kunnen hun wagens kwijt bij de rioolzuivering aan de Hofmanweg. Van daaruit worden ze met pendelbussen vervoerd. Er worden 28 bussen ingezet. Andere belangstellenden moeten met eigen vervoer komen. De politie vergaderde vanochtend over hoe het verkeer in goede banen geleid moet worden. Waarschijnlijk worden delen van de route afgezet, maar waar en wanneer dat precies gebeurt, was vanochtend nog niet bekend. De brandweer drukt mensen uit Haarlem en omgeving op het hart om met de fiets of het openbaar vervoer naar de kerken en begraafplaatsen te komen; parkeren zal daar nagenoeg onmogelijk zijn. De bekende kerkorganist Teke Bijlsma roept Haarlemmers op om de vlag halfstok te hangen. ,,Ik vind dat we die mannen een eerbetoon moeten geven'', zegt hij. [bron: Haarlems Dagblad] Nazorg brandweer: vooral kleine dingen Haarlem - donderdag, 27 maart 2003 Donderdag begint het zogeheten Bedrijfsopvangteam (BOT) van de Haarlemse brandweer met het opstellen van een nazorgplan. Daarin staat omschreven hoe er nu en in de toekomst wordt omgegaan met de zorg voor de nabestaanden van de drie omgekomen Haarlemse brandweermannen. In het BOT zitten onder anderen psychologen en de bedrijfsarts. De brandweer in Enschede is ervaren in nazorg. Bij de vuurwerkramp kwamen in 2000 vier brandweerlieden van het Enschedese korps om. Nog steeds onderhoudt het korps contact met de nabestaanden, aldus coördinator Fred Hetterscheid van het Enschedese BOT. ,,We hebben contactpersonen voor de familie. Dat zijn collega's die de slachtoffers goed hebben gekend, en die goed liggen bij de nabestaanden.'' De fatale brand in de Haarlemse Koningkerk was reden voor de contactpersonen om de nabestaanden in Enschede weer op te zoeken, omdat het nieuws uit de Spaarnestad herinneringen oproept aan de vuurwerkramp. Daarnaast zit de nazorg volgens Hetterscheid vooral in kleine dingen: een kerstpakket blijven sturen, geld inzamelen voor een cadeautje als een kind van een overleden brandweerman jarig is. [bron: Haarlems Dagblad] Veel belangstelling verwacht voor begrafenissen HAARLEM - woensdag, 26 maart 2003 Volgens een woordvoerster van de brandweer komen er brandweermensen uit het hele land naar de begrafenissen. Op elke begrafenis worden ongeveer 1500 tot 1600 mensen verwacht. De drie omgekomen vrijwillige brandweermannen worden met korpseer begraven. Over hun kist komt een rode brandweervlag te liggen. De familie van de brandweerlieden heeft ervoor gekozen om aparte herdenkingsdiensten te houden. De nabestaanden hebben de media opgeroepen niet aanwezig te zijn bij deze bijeenkomsten. De Haarlemse burgemeester J. Pop en brandweercommandant R. de Bruyn voeren beiden het woord. De 45-jarige R. Knipper wordt vrijdagmiddag als eerste begraven in Bloemendaal. Zaterdagmiddag volgen in Haarlem de begrafenissen van de 48-jarige D. van Kooten en de 47-jarige B. Hannenberg. Het onderzoek naar de oorzaak van de brand is intussen nog in volle gang. De technische recherche van de Haarlemse politie maakt daarbij gebruik van geavanceerde apparatuur en een speurhond. De uitkomst van dit onderzoek wordt niet voor komende vrijdag verwacht. [bron: Haarlems Dagblad] Speurtocht naar zes sculpturen HAARLEM - woensdag, 26 maart 2003 Op het ogenblik is het zoeken naar de kunsthistorisch waardevolle zandstenen sculpturen niet mogelijk. De technische recherche is nog tot en met vrijdag volop bezig met het onderzoek naar de oorzaak van de brand. De gevel van de Koningkerk was opgesierd met de gestileerde portretkoppen van Calvijn, Luther, Zwingli, Melanchton, Bavinck en Kuyper. Twee exemplaren hebben de brand overleefd, doordat ze zitten ingemetseld in het muurwerk dat nog overeind staat. Een derde kop, voorstellende Calvijn, ligt duidelijk zichtbaar gekanteld op de geblakerde puinhopen. De overige koppen zijn volgens de Rijksdienst voor Monumentenzorg in Zeist waarschijnlijk verloren gegaan. ,,Als we nog iets terugvinden, zal het vermoedelijk geen historische waarde meer hebben, maar slechts een symbolische'', aldus een woordvoerder. De toezichthouder van de gemeente op de rampplek, heeft opdracht gekregen te voorkomen dat de resten in een puinbak belanden en ze - zo mogelijk - veilig te stellen in een depot. [bron: Haarlems Dagblad] Strikte regels begrafenis met korpseer HAARLEM - woensdag, 26 maart 2003 Volgens het protocol dienen alle uniformdragers, dus ook andere hulpverleners zoals politieagenten, in uitgaanstenue te verschijnen. Het uitgaanstenue van de brandweer bestaat uit een zwart jasje, een zwarte pantalon, zwarte schoenen, en een wit overhemd met een zwarte stropdas. In de kerk moet de pet af. Tijdens het in- en uitlopen van de kerk moet de pet onder de linkerarm worden gedragen, met de klep naar voren. Als de kist de kerk wordt in- of uitgedragen, gaan alle geüniformeerden in de houding staan en vormen een erehaag. De dragers van de kist lopen in de zogeheten langzame pas. De kist wordt bedekt met de rode brandweervlag. Als de overledene onderscheidingen heeft, kunnen die op een zwart of paars kussen worden gespeld. Het kussen komt ook op de kist te liggen. De rouwstoet wordt gevormd door respectievelijk bloemendragers, de draagploeg met de kist, familieleden, de brandweercommandant plus andere autoriteiten en vervolgens overige mensen die in de stoet meegaan. Een politie-escorte gaat voorop en sluit de stoet af. Op de begraafplaats nemen de dragers positie in aan beide zijden van het graf. De brandweercommandant gaat aan het hoofdeinde van de kist staan, of aan de rechterzijde van het graf. Bij het afscheid nemen, houden mensen in uniform halt voor het graf, nemen de houding aan en brengen de groet. De officier die de begrafenis leidt overhandigt de vlag, de pet en de decoraties aan de partner van de overledene. [bron: Haarlems Dagblad] Zoeken naar de brandhaard HAARLEM - woensdag, 26 maart 2003 Bij het onderzoek worden hulpmiddelen ingezet die zelfs de zwakste sporen van eventuele brandstof - op kunnen sporen: geavanceerde apparatuur met de naam 'sniffer' en de vertrouwde speurhond. Zelfs als een gebouw volledig is ingestort, laat vuur altijd roetsporen achter. Daar maakt de technische recherche gebruik van om de brand te reconstrueren. De politie beschikt over een branddeskundige die gespecialiseerd is in het 'lezen van het brandbeeld'. Hij bestudeert roetpatronen om erachter te komen waar de brand precies is ontstaan en betrekt daar ook de bouwtekeningen bij; de aanzuigende werking van een schoorsteen of iets dergelijks kan immers een vertekend beeld geven. Daarnaast wordt een speciaal getrainde hond van het Korps Landelijke Politiediensten ingezet. Die 'speurhond brandversnellende middelen', zoals het dier officieel heet, kan ruiken of er brandstoffen zoals benzine zijn gebruikt. Zodra de hond aanslaat, neemt de politie een monster van de plek waar de hond iets heeft geroken. Dat gaat naar het Nederlands Forensisch Instituut in Rijswijk, waar een gas-chromatograaf tot op moleculair niveau kan vaststellen om welke brandstof het gaat - gewone benzine of super, bijvoorbeeld. De recherche zet ook zogeheten 'sniffers' in. Dat zijn apparaatjes die lucht opzuigen en analyseren. Blijkt bijvoorbeeld dat zich een concentratie van koolwaterstof in de lucht bevindt, dan kan de politie daaruit opmaken dat er een brandversnellend middel is gebruikt. [bron: Haarlems Dagblad] 'Koningkerk is weg, maar de Koning leeft' HAARLEM - woensdag, 26 maart 2003 In meerdere huizen in de stad werden gisteren bidstonden gehouden. Normaal gesproken zouden ze in de kerk samengekomen zijn, waar deze bidstonden regelmatig plaatsvonden. Steeds dieper dringt het besef door van wat verloren is gegaan. De plek waar op zondagochtenden vieringen werden gehouden, uiteraard, maar ook de bibliotheek - 1800 boeken - is weg. Die boeken, vertelt gemeentelid Willem Koelewijn, één van de beheerders van de bibliotheek, werden voor 25 eurocent uitgeleend. Mensen mochten ze dan vier weken houden. Dure boeken zaten er bij, maar daar gaat het hem niet om - het gaat erom dat mensen de gelegenheid hadden om ze te lezen. ,,Christelijke boeken'', zegt hij, ,,en evangelische boeken. Want we zijn een evangelische gemeente.'' En de kinderclub, ook daarvan is alles verloren gaan. ,,Niet één kleurpotlood is er over,'' zegt Petra Hol. De kinderclub was altijd op woensdagmiddag. Dan kwamen kinderen uit de buurt, met name 'buitenkerkelijke' kinderen om hout te bewerken en dingen te maken. Twintig tot veertig kinderen, soms wel vijftig. ,,We gaan nu nadenken hoe we verder moeten,'' zegt Petra. ,,Er is zoveel voor nodig om dat weer op te bouwen. We zitten nu in een rouwverwerking.'' Ook voor de mannenkringen, vrouwengroepen, het zangkoor en de activiteitenavond voor buurtbewoners moet een nieuw onderkomen worden gevonden. De dirigente van het koor, Olga ter Wal, merkt op dat met het kerkgebouw ook veel man-uren vrijwilligerswerk verloren gegaan zijn. Zij had zelf nog muurschilderingen gemaakt in de kerk. ,,Daar hoop ik nog een keer iets van terug te vinden, op een steen.'' Vooralsnog staan de activiteiten van de gemeente voor een groot gedeelte stil. Maar het bidden gaat door. Een stuk of twintig mensen bevolken inmiddels de huiskamer van het gezin Hol. Er wordt een opwekkingslied gezongen. Iemand leest een verhaal over dat gaat over de kracht van het gebed. Daarna stort eenieder die daartoe de neiging voelt zijn of haar hart uit in gebeden. De brandweerlieden worden vaak genoemd, en de achtergebleven familieleden. En die ene meneer, een toeschouwer bij de brand, die aan een hartstilstand is overleden. ,,Laten we ook hem en het gezin dat nu achterblijft niet vergeten.'' Dat de kerk weg is, is erg, vindt men ,,maar die mensen, dat is nooit te vervangen.'' ,,Er is een schok door de buurt gegaan,'' bidt een aanwezige, ,,moge het zo zijn dat er een opwekking door de buurt zal gaan.'' En een ander: ,,De Koningkerk is weg en verbrand, maar de Koning leeft!'' [bron: Haarlems Dagblad] In memoriam Hannenberg, Van Kooten en Knipper Haarlem- dinsdag, 25 maart 2003 Ben Hannenberg Ben Hannenberg dacht er de laatste tijd over te stoppen bij de brandweer. Hij vond dat het vrijwilliger-zijn de laatste tijd te veel inhield dat je lang moest wachten in de kazerne. Daar was de 47-jarige Haarlemmer de man niet naar, hij wilde in actie komen.,,Als er ergens brand was, wilde hij erbíj zijn. Het wachten vond hij een beetje zonde van zijn tijd'', zegt echtgenote Marja Hannenberg. Over de laatste brand die hij bestreed, die van afgelopen zondagnacht in de Koningkerk, zegt ze: ,,Ik weet dat hij het geweldig vond.'' Hannenberg begon bij de bedrijfsbrandweer van de PTT. Bijna twintig jaar geleden stapte hij als vrijwilliger over naar het gemeentelijke korps. Hij combineerde de brandweer met zijn werk bij Corus, waar hij ploegendiensten draaide. Zijn echtgenote had er nooit moeite mee dat hij zo veel tijd bij de brandweer doorbracht. ,,Ik weet niet beter.'' Haar man was volgens haar joviaal, behulpzaam en vooral gezellig. ,,Hij kende een heleboel mensen. Op feestjes praatte hij met iedereen, was altijd in voor een geintje. Hij kon mensen goed van repliek dienen. '' Bij de brandweer kennen ze hem als een rustig type, dat wel voor zijn mening uitkwam. Behulpzaam was Hannenberg als er een klusje moest worden gedaan bij een familielid. ,,Hij was nogal handig.'' Thuis had hij net het balkon opgeknapt. De badkamer zou het volgende project van hem worden. Het verbaast zijn vrouw niets dat hij op het fatale moment juist geflankeerd werd door de collega's Douwe van Kooten en Renz Knipper. ,,Ze kenden elkaar van haver tot gort. Ze waren altijd samen.'' Douwe van Kooten ,,Geen berg was voor hem te hoog. Hij begon gewoon met klimmen.'' Zo typeert Wim van Kooten zijn omgekomen broer Douwe. Vorig jaar vierde de 48-jarige vrijwilliger zijn 25-jarige jubileum bij de brandweer. Hij was als leider van het vrijwilligersteam West een van de stuwende krachten in de groep vrijwilligers. De laatste jaren was Douwe van Kooten onder meer betrokken bij de werving en selectie van nieuwe brandweerlieden. ,,In zijn hart wilde hij altijd brandweerman worden'', zegt zijn broer. ,,Om allerlei redenen kon dat niet, maar daarom was hij met hart en ziel vrijwilliger. Ik denk dat hij is gestorven op een manier die bij hem past. Het is heel tragisch, maar als je dan toch dood moet, dan maar zo.'' Mensen vroegen zich wel eens af hoe Van Kooten zijn passie voor het korps kon combineren met zijn drukke baan als directeur van apparatenfabriek Vanko in de Waarderpolder. Zelf zei hij daarover ooit in deze krant: ,,Het komt wel eens voor dat ik uit een drukke vergadering wordt weggeroepen. Gelukkig kunnen we dat binnen het bedrijf opvangen.'' Binnen het bedrijf is met verslagenheid gereageerd. ,,Van werken komt deze dagen niet veel meer'', aldus zijn broer, mededirecteur van de onderneming. Zijn vrijwilligerswerk kon de stevig gebouwde, besnorde brandweerman niet uitvoeren zonder medewerking van zijn gezin - zijn echtgenote Petra in het bijzonder. ,,Het is nu eenmaal niet leuk als moeder de piepers op heeft staan en je er vandoor moet'', zei Van Kooten in deze krant. Het echtpaar heeft vier zonen, waarvan de jongste twee - de tweeling Casper en Thomas - begin deze maand hun derde verjaardag vierden. Renz Knipper Renz Knipper was voorzitter van de personeelsvereniging, waarin zowel de vrijwillige als de beroepsbrandweer vertegenwoordigd was. Hij was tien jaar bij het korps. Wim Beukers, hoofd vrijwilligers: ,,Hij was het bindmiddel, zeker bij de vrijwilligers. Hij kwam op voor iedereen, ook voor de zwakkeren. Hij was kritisch.'' Met een lachje: ,,Hij ging het conflict ook niet uit de weg.'' De 45-jarige Haarlemmer had naast het brandweerleven nog een drukke baan, als hoofd stafbureau bij de Uitvoeringorganisatie voor Werknemersverzekeringen (UWV) in Amsterdam. Daar had hij zo'n twintig mensen onder zich. Volgens zijn secretaresse, Angélique Kluitenburg, was Knipper een populaire baas. ,,Je werkte echt vóór hem. Hij was ook zorgzaam. Als iemand een persoonlijk probleem had, kon die bij hem terecht. Je kon hem letterlijk dag en nacht bellen.En het was zeker geen jaknikker. Dit bleek bijvoorbeeld in vergaderingen met andere hoofden van dienst.'' Als Knipper iets had meegemaakt bij de brandweer, vertelde hij dat wel eens op zijn werk. Kluitenburg: ,,Toevallig vertelde hij laatst dat hij met een andere brandweerman in een gebouw was. Ze hoorden iets kraken en zeiden tegen elkaar dat ze weg moesten wezen. Ik zei toen: 'Fantastisch werk hoor, bij de brandweer. Maar wel gevaarlijk'.'' Een beetje eigenwijs was Knipper wel. Dat vindt ook zijn zoon Richard: ,,Als er iets moest worden geregeld, had hij het al gedaan voor je het wist. Terwijl anderen er misschien ook wel een rol in hadden willen spelen. Hij had heel erg een eigen wil. Maar achteraf waren we het vaak wel met hem eens.'' [bron: Haarlems Dagblad] Vrijwilligers net zo getraind als beroeps Haarlem- dinsdag, 25 maart 2003 Er is, op een aantal praktische invullingen na, geen enkel verschil tussen de beroeps- en de vrijwillige brandweerman'', zegt brandweervoorlichtster Lisa Dempsey. ,,Ze krijgen precies dezelfde opleiding. Alleen oefenen de vrijwilligers in Haarlem elke dinsdagavond, en de beroeps op verschillende tijdstippen in de week. Dat is echt het enige verschil. De beroeps zitten in 24-uursdiensten in de kazerne, terwijl vrijwilligers oproepbaar zijn op het moment dat er een melding binnenkomt.'' Je wordt niet zomaar brandweerman. Op de website van de Haarlemse brandweer worden geïnteresseerden al min of meer gewaarschuwd, dat het geen baantje is dat je er eventjes bij kunt doen. Tijdens de opleiding worden hoge fysieke eisen gesteld, en ook psychisch komt de cursist flink onder druk te staan om in elke situatie adequaat te kunnen handelen. De brandweer wordt namelijk niet alleen ingezet voor het blussen van branden, maar ook om te assisteren bij (verkeers)ongelukken of zelfs om herten die door het ijs zijn gezakt te redden. Beginnende brandweerlieden moeten op het moment dat ze zich aanmelden, tussen de 18 en 35 jaar zijn en fysiek in goede conditie. Dempsey: ,,Dat wil natuurlijk niet zeggen dat er bij ons geen brandweermannen van achterin de veertig zijn. Maar die zijn dan al twintig jaar in dienst.'' Dempsey legt uit dat de samenstelling van het Haarlemse vrijwilligerskorps zeer gevarieerd is. ,,Bij ons zitten mensen die op kantoor werken, bij de KPN bijvoorbeeld. Maar we hebben ook bouwvakkers in ons korps zitten. Er zijn vrijwilligers met een technische achtergrond, maar ook zonder. Echt, de 'doorsnee vrijwilliger bij de brandweer' bestaat niet.'' Dempsey vervolgt: ,,De vrijwilligers hebben allemaal een gemeenschappelijk verantwoordelijkheidsgevoel. Willen graag een bijdrage leveren aan de samenleving. En ze houden van afwisseling, het is een heel dynamisch beroep. Elke keer is er iets anders te doen. Bovendien zeggen veel vrijwilligers dat hun baan bij de brandweer een meerwaarde is in hun leven, omdat ze in teamverband werken. Het contact onderling is heel nauw. Ze maken zo veel met elkaar mee, dat er een ontzettend hechte band ontstaat.'' [bron: Haarlems Dagblad] Koster redt trouwalbum HAARLEM -dinsdag, 25 maart 2003 De dakloze koster, zijn vrouw en kind trekken voorlopig in bij een van de gemeenteleden. Ze zijn alles kwijt, op het trouwfotoalbum na, dat door de koster op laatste moment mee naar buiten werd genomen. De verslagen gemeente organiseert deze week verschillende bidstonden, die worden gehouden bij de gelovigen thuis. Van Klaveren: ,,We wachten af of God deuren gaat openen. Nu ziet het er allemaal nog heel chaotisch en verwarrend uit.'' Behalve het kerkgebouw, raakte de gemeente ook haar hele inrichting kwijt, onder meer een compleet nieuwe geluidstudio, een bibliotheek met honderden boeken en verschillende piano's. Predikant Van Klaveren gaat uit van nieuwbouw op de plek van de oude kerk. ,,De verzekering dekt de schade, maar het is de vraag of dat toereikend zal zijn.'' [bron: Haarlems Dagblad] Patrimoniumbuurt is gekroonde hoofd kwijt HAARLEM -dinsdag, 25 maart 2003 Maar de schade is - gelukkig voor haar - meegevallen. Toch waren haar bezorgde zonen, dochters en kleinkinderen gistermiddag bijna allemaal op visite. Een grote gereformeerde familie, die jarenlang kerkte in de imposante Koningkerk. Kerks zijn ze niet meer zo, maar ze bewaren goede herinneringen aan de diensten. Rita, de oudste dochter: ,,Boven de preekstoel zat een grote, ronde lamp. Maar als kind meende ik dat het een opening naar boven was. De dominee kijkt zo de hemel binnen, dacht ik altijd.'' De banken stonden in een waaiervorm rond de kansel opgesteld, zodat iedereen de predikant goed kon zien. ,,En je kon elkaar ook goed zien'', weet Rita nog. ,,Je zat er met de hele buurt. Stampvol zat het er vroeger. Ook de galerijen waren gevuld.'' De herinnering aan het volume van het enorme orgel brengt een glimlach terug op haar gezicht. Door het raam kijkt de familie recht op de resten, die doen denken aan de ruïne van Brederode. Slechts de muur waartegen ooit de kansel en het orgel stonden opgesteld, staat nog overeind. Een van de zonen: ,,Deze kerk was het aanzien van de wijk.'' Zijn moeder: ,,Als je het station binnenreed, zag je hem al. Mijn huis was voor een ander ook altijd gemakkelijk te vinden. Naast de kerk.'' De Koningkerk zal niet worden herbouwd, zoveel is wel zeker. De Psalmenbuurt, zo genoemd vanwege het hoge aantal gereformeerden dat hier een huis huurde bij de eveneens gereformeerde woningstichting Patrimonium, is haar gekroonde hoofd kwijt. Mevrouw Van Gelder-Blom zucht: ,,Ik krijg een heel ander uitzicht.'' [bron: Haarlems Dagblad] Onderzoek naar brand Koningkerk duurt tot vrijdag HAARLEM -dinsdag, 25 maart 2003 De kerk ging totaal verloren. De politie weerspreekt geruchten dat er mensen zijn aangehouden op verdenking van brandstichting. Volgens de politie zijn dit cowboyverhalen. Op de condoleanceregisters op internet voor de overleden Haarlemse brandweermannen zijn inmiddels honderden reacties binnengekomen. Leden van brandweerkorpsen uit het hele land betuigen hun medeleven aan de nabestaanden en de collega's van de slachtoffers. Velen schrijven diep geschokt te zijn door het omkomen van de 'dappere helden', zoals ze de brandweermannen noemen. [bron: Haarlems Dagblad] Ongeloof, rouw en diepe verslagenheid Haarlem - dinsdag, 25 maart 2003 Het was op een zomeravond, zodat je nog volop kon genieten van de prachtige lichtval door de hoge kleurrijke glas in loodramen met hun abstracte voorstellingen. Als ik er nu na die dramatische allesverwoestende brand aan terug denk, is er allereerst ongeloof. Maar maandagmiddag heb ik de plek gezien waar de Koningkerk stond, die krachtdadige schepping van architect Berend Tobia Boeyinga. Vanzelfsprekend staat het verlies van een gebouw, hoe mooi en karakteristiek ook, nooit in enige verhouding tot het verloren gaan van mensenlevens. Drie heldhaftige mannen die onversaagd probeerden het brandende bedehuis te blussen, moesten dat met de dood bekopen. 'Brandweerwereld geschokt' luidde een stevige kop gisteren in deze krant. Wie iets weet van de intensiteit waarmee brandweerlieden wereldwijd een hechte eenheid vormen, begrijpt dat daarmee niets teveel is gezegd. De brandweer kent zo'n hecht gevoel van saamhorigheid, dat je in vrijwel geen enkel beroep tegenkomt. Daarom is er nu diepe rouw bij de Haarlemse brandweer, maar heerst de verslagenheid ook bij andere korpsen. Toch ga ik even verder in op het gebouw. Want ook het in vlammen opgaan van zo'n kerk is emotioneel. Hoeveel mensen gaven elkaar daar niet de belofte van eeuwige trouw, zijn er gedoopt of begonnen van daaruit hun laatste tocht op aarde? Hoeveel mensen vonden er hun zo nodige troost in moeilijke tijden? Bijvoorbeeld in oorlogstijd. De Kloppersingelkerk, zo heette de Koningkerk toen nog, want het woord koning mocht niet van de Duitsers. Zoals in die jaren ook de Wilhelminakerk aan de Gedempte Oudegracht niet meer zo mocht heten. Die werd 'De kerk met de vraagtekens' genoemd. Dat vertelt mij organist Teke Bijlsma, die heel wat even godvruchtige als muzikale uren in de Koningkerk heeft liggen. In het kader van het Convent van Kerken, een soort interkerkelijke samenwerking, waaraan ook de Rooms Katholieke kerk deelnam, heeft Bijlsma er veel op het plechtige Bernard Pels orgel gespeeld. Bijlsma is droef gestemd over de verwoesting en ook hij leeft mee met de families van de omgekomen brandweermannen. Hij ziet de mooie jaren waarin hij daar speelde weer helder voor zich. Dat waren vooral de jaren zestig en zeventig, maar ook later was hij van tijd tot tijd te gast op het orgel. Zeker bij bruiloften of uitvaartdiensten. Bijlsma: ,,In die tijd van het Convent van Kerken stond daar dominee dr. Okke Jager op de kansel, dat was een echte preektijger, dan zat de kerk afgeladen vol. In de Koningkerk was dat indrukwekkend, met die oplopende amphitheaterachtige galerijen.'' De Koningkerk werd in 1927 voltooid. Architect Boeyinga deed in 1924 met een ontwerp mee aan een prijsvraag voor een gereformeerde kerk aan de De Wittenkade in Amsterdam. Zijn ontwerp werd toen niet gekozen. Maar toen hij in 1926 de opdracht kreeg om in Haarlem een kerk aan de Kloppersingel te bouwen, tekende hij een vereenvoudigde versie van zijn prijsvraagontwerp. Kenmerkend voor deze kerk in de stijl van de Amsterdamse School was de waaiervormige plattegrond, waarbij drie schepen elkaar onder een scherpe hoek op één punt treffen. Het gevolg daarvan is het karakteristieke hoge dak: drie hoge puntgevels met scherp snijdende zadeldaken. Dat gaf de Koningkerk, met er bovenop een bescheiden dakruiter als torentje, een levendig silhouet. Je mag gerust zeggen: het was een rijke aanblik, daar langs het water en het groen van de Kloppersingel. Geen wonder dat het boek 'Honderdvijftig jaar gereformeerde kerkbouw' voor de omslag een fraaie zomerse foto van deze kerk koos, die met zijn hoge gewelven wel de 'Kathedraal onder de gereformeerde kerken' werd genoemd. Teke Bijlsma was maandag ook op de plaats van het onheil. Als organist wees hij meteen de plek aan waar het orgel had gestaan. Een orgel dat behalve door Bijlsma ook meer keren bespeeld werd door Feike Asma en Piet van Egmond. Waar Bijlsma het Haarlems Christelijk Mannenkoor met dirigent Bernard Verboom begeleidde. Op het orgel dat ooit een pijp liet vallen toe Bijlsma de zweltrede van het generaal crescendo gebruikte. Bijlsma: ,,Het werk zwol ten volle aan, dat dreunt door zo'n kerk, en toen kwam die frontpijp omlaag, precies tussen mij en m'n vrouw in. Gek, dat zoiets nu weer bij je boven komt. Het orgel is toen weer hersteld, maar altijd als ik in de Koningkerk kwam, zag ik weer die moet in die orgelpijp.'' [bron: Haarlems Dagblad] Velen verwacht op begrafenissen HAARLEM - dinsdag, 25 maart 2003 De ervaring leert dat brandweerlieden uit het hele land de laatste eer willen bewijzen aan hun omgekomen collega's. Op verzoek van de nabestaanden komen er drie aparte herdenkingsdiensten. Naar verwachting worden de diensten massaal bezocht. Een locatie is nog niet bekend. De dood van de drie brandweerlieden heeft geen andere oorzaak dan 'verschrikkelijke pech', zei brandweercommandant Rob de Bruin gisteren. ,,Het verliep zo snel en explosief, dat mensen met heel veel ervaring dit niet hebben zien aankomen.'' Er komt een onderzoek naar de handelwijze van de brandweer, uitgevoerd door de Inspectie voor Openbare Orde en Veiligheid. Volgens het ministerie van binnenlandse zaken wordt dit altijd gedaan als er brandweermannen zijn omgekomen. De Inspectie probeert ook de oorzaak van de brand te achterhalen. De Arbeidsinspectie en de technische recherche van de Kennemerlandse politie zijn bij het onderzoek betrokken. Het is nog steeds onbekend hoe de brand is ontstaan. De koster van de verwoeste Koningkerk vermoedt brandstichting. Hij denkt dat iemand vlak voor de brand het gebouw probeerde binnen te komen, omdat er een ruitje van de deur was ingeslagen. Brandweer, politie en burgemeester Pop deden hier gisteren geen uitspraken over. Deze week houdt de brandweer verscheidene bijeenkomsten ter nagedachtenis van de slachtoffers. Vanochtend kwamen Haarlemse brandweerlieden bijeen bij de resten van de Koningkerk. In diepe rouw gedompeld herdachten zij hun collega's. De vlag op het stadhuis hing halfstok, net als bij brandweerkazernes in heel Nederland. Gisteren zei brandweercommandant De Bruin op een persconferentie: ,,Deze klap is werkelijk verschrikkelijk voor het korps. Dit zal een enorme nasleep hebben, en het duurt wel even voordat de brandweer de klap te boven is.'' Op het terrein van de uitgebrande kerk is asbest aangetroffen. Volgens de brandweer gaat het om een gebonden vorm van deze stof. Daarmee zou de kans op verspreiding te verwaarlozen zijn. [bron: Haarlems Dagblad] Interview HAARLEM - dinsdag 25 maart Hij heet Koster en is koster. Zondagavond zag Richard Koster zijn kerk, woning en persoonlijke eigendommen in vlammen opgaan. Een dag na de tragische brand maakt de Haarlemmer de balans op. „Ik ben alles kwijt. Op twee dingen na: wat kleren en het trouwalbum.” Toch vindt Koster dat allemaal het ergste niet. „Dat er drie brandweermannen zijn omgekomen, daar zijn geen woorden voor.” . De kathedraal. Zo werd de monumentale Koningkerk in de Haarlemse Patrimoniumbuurt genoemd. Hoog torende het godshuis uit de jaren twintig boven de huizen uit. „Iedereen in de buurt hield van deze kerk”, zegt de 33-jarige Koster. „Het gebouw was beeldbepalend. En dat niet alleen; het zat vol symboliek. De kerk was een preek zonder woorden. Neem de glas-in-loodramen. Die bevatten afbeeldingen van engelen. Zondagavond zag ik de vlammen erachter oplaaien. Dan gaat er heel wat door je heen.” . Zondagavond rond een uur of halfnegen rook Koster een vreemde lucht in huis. „Ik ging op onderzoek uit. Misschien een pannetje op het vuur blijven staan, of een koffiezetapparaat vergeten uit te zetten, dacht ik.” Terwijl Koster speurde, ging de voordeurbel. „Een voorbijganger vroeg of ik wel wist dat de kerk in brand stond. Ik ben direct binnendoor naar de kerkzaal gegaan. Toen ik de deur opendeed, zag ik niets meer. De kerk stond vol rook.” . Koster belde onmiddellijk 112, dirigeerde zijn vrouw met drie maanden oude baby naar buiten, sloot de hoofdleiding van het gas en de elektriciteit af en graaide nog snel een paar dingen mee: wat kleren en het trouwalbum. Daarna moest hij zelf wegwezen; de vlammen naderden zijn huis. Machteloos moest de koster toezien hoe kerk en woning in de as werden gelegd, hoewel dat tachtig brandweermannen vochten tegen het oprukkende vuur. . Koster wil niet treuren om hout en steen, toch raakt het verlies van het kerkgebouw hem diep. „Het was voor onze gemeente zo’n mooi godshuis. Vrijwilligers hebben er honderden uren in gewerkt om het op te knappen. We hadden een prachtig jeugdhonk, waar met jongeren vele goede gesprekken over het geloof zijn gevoerd. Voor de zondagsschool was net een nieuwe ruimte ingericht. Dat is allemaal weg.” . Vele malen erger vindt Koster de dood van de drie brandweermannen als gevolg van een muur die instortte. „Ze streden voor het behoud van onze kerk en hebben daar letterlijk hun leven voor gegeven. Eén brandweerman was vader van drie jonge kinderen, hoorde ik. Diep tragisch dat die kinderen zonder vader achterblijven.” . Zondagochtend hadden de kerkgangers, behorend tot de evangelische gemeente Zuiderkapel, nog een bijzondere samenkomst. „Er werden drie volwassenen gedoopt”, vertelt Koster. „Het was een heerlijke dienst. Iemand merkte op: Het was een stukje hemel op aarde. Na de brand kwam hij naar me toe en stamelde: Dat de hemel op dezelfde dag in een hel kan veranderen.” . Het meeleven vanuit de gemeente en de buurt is groot. „We worden constant gebeld door mensen die willen helpen”, aldus Koster. Hij laat een briefje zien. „Iemand biedt babyspullen aan: vier pakken luiers, een badje en nog veel meer. Zo gaat het de hele dag door. Iedereen leeft mee. Sommigen doen dat met krachttermen die ik niet zou gebruiken, maar ze bedoelen het goed.” . Veel tijd om te treuren krijgt Koster niet. „We moeten woonruimte regelen, de noodzakelijke spullen aanschaffen en een ander onderkomen zoeken voor de gemeente. Aanstaande zondag houden we huiskringen, maar daarna willen we toch graag weer met de hele gemeente samenkomen. Misschien dat een van de kerken in Haarlem haar gebouw op een afwijkende tijd, bijvoorbeeld ’s middags om één uur, wil afstaan.” . Het is voor Koster „zo goed als zeker” dat de brand is aangestoken. „Een raam boven een van de toegangsdeuren was ingeslagen. Waarschijnlijk is er iets brandbaars naar binnen gegooid. Onze kerk is vaker het doelwit van vandalisme geweest. Er is diverse keren ingebroken en de ruiten werden geregeld vernield.” . Koster is enkele jaren geleden zelf getrouwd in de Koningkerk. Hij laat foto’s uit het trouwalbum zien om een indruk te geven van het godshuis. Zijn vrouw kijkt mee en zegt: „We hebben zondag een prachtige laatste dienst gehad.” Koster: „Laatste dienst? In dit gebouw dan. Christus gaat door met Zijn werk. En we bidden of we ons werk, dat we in Christus’ naam deden, op een andere plaats mogen voortzetten.” [bron: Reformatorisch Dagblad] Brandweerlieden hadden ,,verschrikkelijke pech'' HAARLEM - maandag, 24 maart 2003 De drie slachtoffers kwamen tijdens het blussen onder een muur van de kerk terecht toen die instortte. Ze zijn ter plekke overleden. Volgens de commandant kan niet worden gesteld dat de brandweer fouten heeft gemaakt. De inspectie openbare orde en veiligheid doet overigens onderzoek naar de gang van zaken. Tijdens de bijeenkomst maakte de gemeente de identiteit bekend van de spuitgasten die omkwamen. Het gaat om de 48-jarige D. van Kooten, de 47-jarige B. Hanneberg en de 45-jarige R. Knipper. Burgemeester J. Pop zei dat de verslagenheid enorm groot is bij de Haarlemse brandweer. De vlaggen hingen maandag halfstok bij het stadhuis en de brandweerkazernes. De drie omgekomen brandweermannen worden aan het eind van de week met korpseer begraven. In het stadhuis van Haarlem ligt inmiddels een condoleanceregister. Ook via de internetsite van de gemeente kunnen mensen hun medeleven betuigen. Volgens brandweercommandant voldeed de Koningkerk aan alle brandweervoorschriften. De kerk en de naastliggende kosterswoning zijn geheel verwoest. De oorzaak is nog onduidelijk. [bron: Haarlems Dagblad] Asbest In het rampgebied is asbest gevonden. Volgens een woordvoerder van Bouw en Woningtoezicht gaat het vrijwel zeker om hechtgebonden asbest, het zogeheten amosiet, dat waarschijnlijk afkomstig is uit brandwerende platen tussen de plafonds in de kerk.Deze vorm van asbest vormt, in tegenstelling tot asbeststof, geen gevaar voor de gezondheid. De komende dagen gaat een gespecialiseerd bedrijf de asbest opruimen. Omwonenden die iets verdachts vinden kunnen dit in plastic verpakken en hier melding van maken bij de Gemeente Haarlem. Het gaat hier om donkergekleurd, vlak materiaal. Afgesloten  De politie heeft bekend gemaakt dat het rampgebied t/m vrijdag zal zijn afgesloten en wordt bewaakt. Om een sporenonderzoek te doen heeft de technische recherche het gebied gesloten. [bron: Haarlems Dagblad] Koningkerk een van fraaiste gereformeerde monumenten HAARLEM -maandag, 24 maart 2003 Traditioneel waren gereformeerden nooit zo geneigd pronkvolle panden voor hun eredienst neer te zetten, vandaar dat de Kloppersingelkerk met haar hoge puntdaken, kostbaar glas-in-lood en stoer beeldhouwwerk al snel de bijnaam 'Gereformeerde Kathedraal' kreeg. De kerk verrees in 1927 in het hart van de nieuwe 'Psalmenbuurt', die werd gebouwd in opdracht van de gereformeerde woningcoöperatie Patrimonium. Het pand - opgetrokken in een mengeling van de stijl van de Amsterdamse School en Art Deco - was een ontwerp van B.T. Boeyinga, een naam van formaat in de kerkbouw van die dagen. Meest opvallend aan het grondplan van de kerk was de waaiervorm opgebouwd uit drie beuken. Die vorm verschafte voor alle gelovigen goed zicht op de preekstoel. Voor de begeleiding van de gemeentezang, werd indertijd een elektro-pneumatisch orgel besteld bij de firma Pels uit Alkmaar. Het instrument had een enorm volume (een echt loei-orgel volgens kenners) en was vanwege zijn bijzondere techniek bijna uniek in Nederland. Het beeldhouwwerk aan de kerk was van de hand van de Haarlemse beeldhouwer Theo van Reijn. Hij voorzag de gevels van de koppen van de reformators Luther, Calvijn en de voorman van de Doleantie, Abraham Kuyper. Prof.dr. C.A. van Swigchem, schrijver van verschillende boeken over protestantse kerkbouw in Nederland, noemde de Koningkerk vanmorgen belangrijk vanwege haar imposante uiterlijk en haar bijzondere bankenplan. [bron: Haarlems Dagblad] Koster denkt dat brand is aangestoken HAARLEM - maandag, 24 maart 2003 De koster sloeg gisteravond rond negen uur alarm. ,,Ik rook een schroeilucht in huis en was op zoek naar de oorzaak. Misschien een uitgewaaide kaars of een vergeten pannetje op het vuur. Op dat moment belde een voorbijganger aan die meldde dat de kerk in brand stond.'' Koster liep via een binnendeur naar de kerkzaal achter zijn huis. Een enorme zwarte walm sloeg hem in het gezicht. Hij begreep dat zelf blussen geen optie was en alarmeerde direct de brandweer. Vervolgens sloot hij het gas en de elektra van het kerkgebouw en zijn eigen woning af. Nadat hij zijn vrouw en drie maanden oude baby in veiligheid had gebracht, draaide Koster de kerkdeuren van het slot met het oog op de komst van de brandweer. Toen ontdekte hij ook de ingeslagen ruit. De kleine evangelische gemeente stak de afgelopen jaren honderden uren vrijwilligerswerk in het pand, vertelt Koster. ,,De brandweer heeft ons onlangs nog een dikke pluim gegeven voor de wijze waarop we brandwerende maatregelen hadden uitgevoerd. Extra nooddeuren, raampartijen voorzien van draadglas, allemaal gedaan met vrijwilligers.'' Predikant Gerrit van Klaveren is diep onder de indruk van de dood van de drie brandweermannen. Hij klaagt dan ook liever niet over de teloorgang van het kerkgebouw. ,,Want dat zijn maar stenen.'' Toch wil hij wel kwijt, dat de gemeente sinds de aankoop zo'n vijftien jaar geleden, uren werk in het pand stak. ,,We hebben keihard gewerkt aan dit kerkgebouw en er heel veel geld in gestoken. Ook het orgel, dat onbespeelbaar was, is volledig gerenoveerd. We zijn verslagen. 's Ochtends hadden we nog een feestelijke doopdienst, 's avonds was alles weg.'' [bron: Haarlems Dagblad] Drie brandweermannen omgekomen bij brand in kerk HAARLEM - zondag, 23 maart 2003 De schade van de brand loopt in de miljoenen, zei een woordvoerster van de gemeente maandag. Volgens burgemeester J. Pop van Haarlem is de verslagenheid bij het brandweerkorps groot. Het korps maakte niet eerder een dergelijk drama mee. De brand brak rond 21.00 uur uit. De Haarlemse brandweer rukte met groot materieel uit om het vuur te blussen. Het korps kreeg hulp van collega's uit omliggende gemeenten. Ruim tachtig brandweerlieden bestreden de vlammen. Straten rond de kerk aan de Kloppersingel werden afgezet en omwonenden van zes nabijgelegen huizen werden geëvacueerd. De gemeente vangt hen op in een hotel. Twee woningen naast de kerk raakten zwaar beschadigd door het vuur. De kosterswoning ging verloren. De kerk is grotendeels ingestort. Het nablussen heeft de hele nacht geduurd. De technische recherche doet samen met de brandweer onderzoek naar de oorzaak van de brand. De kerk is in 1926 gebouwd in de stijl van de Amsterdamse School. Het kerkgebouw was in gebruik bij een evangelische gemeente. Die betuigt op haar website haar medeleven aan de nabestaanden van de omgekomen brandweermannen. In het gastenboek van de site kunnen mensen reageren op de brand in de kerk. [bron: Haarlems Dagblad]